Thông tin về nhà nông vì nhà nông

Cuộc sống nhà nông | Mưu sinh mùa nước nổi miền Tây: "Cơ cực nhưng giàu có" - CSNN 320

Cuộc sống nhà nông | Mưu sinh mùa nước nổi miền Tây: Cơ cực nhưng giàu có - CSNN 320. Ở vùng Tây Nam Bộ, vùng đất dừng chân cuối cùng của dòng sông Mekong trên đường chảy ra biển lớn... Sau bao âu lo mùa nước nổi lại về vào tháng 8 - tháng 9 âm lịch hàng năm. Những thửa ruộng ngủ vùi dưới làn nước trắng xóa để rồi dòng nước ấy mang theo biết bao sản vật thiên nhiên độc đáo. Chỉ có người miền tây mới hiểu hết sự cơ cực nhưng cũng giàu có của mùa nước nổi.

Cuộc sống nhà nông | Nhắc đến mùa nước nổi hẳn nhiều người sẽ nghĩ đến hình ảnh con nước lên ngập cả cánh đồng mà thương cảm cho những phận người nông dân nơi đây. Thế nhưng thực tế thì ngược lại, mùa nước nổi chẳng khác gì mùa hội ở miền Tây bởi những con nước kia mang theo tôm cá, mang theo sản vật thiên nhiên vì thế mùa nước nổi luôn là mùa được người miền Tây chờ đợi nhất trong năm. Bởi mùa nước nổi giúp cho miền Tây hồi sinh sau những ngày nắng cháy, khô cạn, giúp cho người dân nơi đây có thể kiếm kế sinh nhai. Cuộc sống nhà nông ngày hôm nay sẽ là những lát cắt nhiều dư vị về mùa nước nổi ở miền Tây.  Không giữ dội và đột ngột như lũ miền Trung hay miền Bắc, lũ ở ĐB SCL dâng lên từ từ trong sự chờ đón của cư dân trong vùng.  Lênh đênh theo con nước người dân mang về cho mình nhiều sản vật quý giá.

Mùa nước nổi hàng năm được cho là mùa hội, mùa làm ăn nhộn nhịp của người dân.  Nào cá tôm - cua ốc  tất cả đều theo dòng nước trở về. Ngoài ra còn có cả những loại rau đặc trưng khác mà điển hình là bông súng. Mùa này cả 6 tháng viên trong gia đình bà Tuyết đều tập trung đi hái bông súng.  Gia đình bà Tuyết bán 20 nghìn đồng cho 12 khoanh bông súng. Hơn 10 năm quyết định ra sống ở khúc sông này cũng là lúc cả nhà bà quyết định lênh đênh theo con nước. Thu nhập không cao nhưng không mùa nào bà bỏ bông súng bởi đây không chỉ là kế sinh nhai mà còn là thú vui của cả nhà.

Dù là dăng lưới bắt cá hay mò cua bắt ốc, vớt bông súng - bông điên điển thì những cư dân miền Tây đều rất biết ơn mùa nước nổi đã về với họ mỗi năm. Mùa nước nổi giống như bầu sữa mát lành mang phù sa và nguồn lợi thủy sản về cho bà con. Nhưng đáng tiếc thời gian gần đây, nguồn lợi từ con nước mùa nước nổi đã không còn nhiều nữa. Với anh Mẫn, năm nào nước lớn thì nỗi lo cơm áo gạo tiền sẽ nhẹ đi phần nào. Còn năm nào nước kém thì vợ chồng anh chất chồng lo lắng. Ngày nào anh cũng giăng lưới nhưng lượng cá tôm thu về chỉ bằng nửa so với trước. Đó là chưa kể chi phí xăng dầu ngày 1 tăng.

Những năm trước 1 ngày giăng lưới anh Mẫn kiếm được khoảng 300 nghìn đồng, bây giờ chỉ được vài chục nghìn đồng... Hơn 10 năm gắn bó với công việc này chưa bao giờ việc đánh cá lại khó khăn như bây giờ. Nhiều người đã bỏ nghề nhưng anh Mẫn vẫn gắng bám nghề với hy vọng tôm cá sẽ dồi dào như xưa.

Chợ Khánh An trước đây được biết đến là chợ chuyên bán sản vật của mùa nước nổi. Từ đây nhiều loại thủy hải sản tự nhiên được đưa đi các nơi tiêu thụ nhưng giờ thì chợ khá vắng vẻ. Vẫn có cá lóc, cá rô nhưng đây là cá nuôi chứ không phải cá đồng đánh bắt . Hay như bông súng giờ cũng không dễ để mua được số lượng nhiều... Bà Thủy từng là 1 chủ vựa thu mua bông súng chuyển đi các nơi tiêu thụ nay vì mưu sinh phải bỏ nghề chuyển sang bán đồ ăn.

Còn đây là khu vực bán cá linh, nhìn qua có vẻ vẫn dồi dào và nhộn nhịp. Nhưng thực chất số cá linh này lại được đánh bắt từ campuchia được các đầu mối thu gom về bán tại chợ Việt Nam. 

Mùa nước nổi không còn mang lại nhiều nguồn lợi như trước nhiều lao động phải bỏ xứ ly hương để đảm bảo cuộc sống. Trong những ngôi làng chỉ thấy nhiều là trẻ em hay người già... Nhà ông Nhu có 4 người con thì cả 4 đều đã lên Sài Gòn làm công nhân để lại con cái cho ông bà chăm sóc.

Giờ ông Nhu không mong đến mùa nước nổi mà chỉ mong đến Tết bởi đó là khoảng thời gian cả gia đình được đoàn viên. Cũng giống ông Nhu, ông Ninh cũng phải sống trong cảnh hiu quạnh vì con cháu phải đi làm xa. 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu (BĐKH) ngày càng cực đoan, tình trạng thiếu nước ngọt từ sông Mekong đang gây hệ lụy “kép”  khiến cho mùa nước nổi đang dần biến mất ở đồng bằng SCL...

Những người miền Tây sợ rằng rồi đây mùa nước nổi sẽ chỉ còn trong ký ức xa vắng. Và sẽ có nhiều hơn nữa những người già phải sống trong cảnh hiu quạnh vì con cái đã phải ly hương để mưu sinh nơi đất người. 

Dẫu rằng vài năm trở lại đây nước về ngày một nhỏ dần, cá tôm ngày 1 ít hơn nhưng không vì thế mà những cuộc mưu sinh cùng mùa nước nổi mất đi. Người miền Tây đã quá quen với con nước nên dù lớn hay nhỏ họ cũng vẫn sống và trân trọng nó.  Mùa nước nổi ngoài mưu sinh từ nguồn lợi thủy hải sản thì người dân miền Tây còn có nhiều nghề độc đáo khác. Trong đó có nghề chăn vịt chạy đồng.

Năm 15 tuổi, anh Vũ đã theo cha chạy đồng cùng bầy vịt. Đến nay cả vùng đồng bằng sông Cửu Long, không có tỉnh, thành nào mà anh chưa đặt chân đến. Mỗi năm 12 tháng, chỉ những dịp cưới hỏi hay việc gì quan trọng anh mới về thăm nhà ở Hậu Giang. Có khi ngay cả tết Nguyên đán cũng không về nhà. Lấy chồng  làm nghề vịt chạy đồng nên chị Nhung cũng phải theo anh lang bạt khắp các cánh đồng mùa nước nổi. 

Ở đây không có điện, không có nước sạch. Chiếc đèn pha xe máy trở thành nguồn sáng duy nhất. Bữa cơm tối được chuẩn bị trong ánh sáng lờ mờ nhưng đầy ấp tiếng cười đã xua đi sự mệt mỏi của tất cả mọi người. Người miền Tây là thế,họ dùng cái tình để đối đãi, dẫu với người quen hay khách xa lạ, với bạn tri kỷ lâu năm hay người mới gặp. Có lẽ, sống giữa không gian bao la, mênh mông của đất trời, con người cũng trở nên hào sảng và mến khách hơn. Hai tuần nữa, anh Vũ và đàn vịt của mình sẽ lại di chuyển sang một cánh đồng mới ở  tận miệt An Giang. Vẫn biết cái nghề này lắm cơ cực nhưng trong từng lời ăn tiếng nói, trong cuộc sống của họ tôi vẫn cảm nhận được sự lạc quan, yêu đời. Và những cánh đồng chờ mùa vụ mới sẽ lại bao dung những mảnh đời du mục theo bầy vịt chạy đồng.

Người miền Tây vẫn nói với nhau rằng , khi con " nước son" tràn bờ cũng có nghĩa là mùa nước nổi đang dần đến. Mùa nước nổi mang lại sức sống cho nhiều loại thực vật - động vật tự nhiên.Về miền Tây những ngày mùa nước nổi, sẽ thật thiếu sót nếu không được thưởng thức những món ăn dân dã, đồng quê những đậm đà, khó quên. Và cũng sẽ không thể trọn vẹn nếu quý vị không được trải nghiệm những nghề mưu sinh bỗng trở nên bội thu vào mùa nước nổi.Mùa nước nổi ở miền Tây Nam Bộ được ví như cuốn tiểu thuyết trường thiên. Trong đó mỗi chương là 1 câu chuyện thú vị độc đáo. Đó có thể là hình ảnh những con trâu trên mặt nước hay mùa di cư của những chú vịt chạy đồng nhưng sẽ thiếu sót nếu thiếu những món ăn đặc trưng của mùa nước nổi. Ông Huỳnh Văn Dĩ đã hơn 60 tuổi. Vùng đất lắm phèn này là mảnh đất nuôi sống ông và cho ông người bạn tâm giao mang tên mùa nước nổi. Người bạn cho ông con cá con tôm, cho ông những món ăn gây thương gây nhớ.

Giữa đồng nước mênh mông chỉ có chiếc cần câu làm bạn, câu vọng cổ trở nên tình hơn giữa khung cảnh nên thơ này. Khi mặt trời mọc cũng là lúc ông Vĩnh thức dậy chuẩn bị bữa cơm cho ngày băng đồng mưu sinh. Cơm trăng và tất nhiên không thể thiếu cá linh khó mắm và rổ bông súng đã làm sẵn. 

Bắt đầu mùa nước nổi vợ chồng ông Vĩnh gác lại mọi việc làm thuê để đi khai thác những sản vật của mùa nước nổi... Chỉ có người miền Tây gốc mới biết được  1 loại rau đồng vô cùng dân dã chỉ có mùa nước nổi đó là hẹ nước. Đầu mùa mỗi kg hẹ nước có thể bán được từ 50 - 70 nghìn đồng. Hẹ nước được dùng như một loại rau sống chấm với nước cá kho nên ông bà thường lấy để ăn trưa tại thuyền luôn. Những bữa cơm ăn vội giữa đồng nước mênh mông  không có lương cao mỹ vị chỉ có vị mặn mòi của sông nước mà vẫn đưa cơm vô cùng.

Những bừa cơm giản đơn là thế nhưng bà Thu nói rằng dù đơn giản nhưng thông qua nó có thể biết được cái tài cái khéo của người phụ nữ trong gia đình. Trong chế biến các món ăn ở miền Tây có 1 thứ gia vị nhất thiết phải dùng đó là mắm. Và người phụ nữ miền Tây nào cũng biết làm mắm. Từ thùa 15 - 16 tuổi, bà Huỳnh Thị So đã biết làm mắm. Bà So thích nhất là làm mắm vào mùa nước nổi vì đa dạng cá tôm. Ở miền Tây mắm quen thuộc đến mức cả đàn ông cũng biết nấu. Thậm chí  những người đàn ông còn biết phân biệt cách nấu mắm kho với nấu mắm chấm.

Một cảnh sắc sống động của miền Tây mùa nước nổi chính là màu vàng rực ở các bờ kênh, bờ sông từ bông điên điển. Khi được con nước bồi đắp phù sa, điên điển nở rộ mang đến một hương vị độc đáo mà chẳng nơi nào có được. Từ mắm, từ những con cá lóc cá linh, bông điên điển  những người đàn ông lại tẩm ướp gia giảm làm nên những món nhậu tuyệt đỉnh. giữa mênh mang sông nước, họ  ngồi bên nhau cùng nhau thưởng thức những món ngon như chút thư giãn giữa những ồn ào náo nhiệt đời thường.

Cuộc sống đổi thay, nhưng những hình ảnh, những màu sắc, mùi vị  thân thương của mùa nước nổi mãi là tài sản quý giá không gì thay thế trong tâm trí mỗi người miền Tây. Để rồi mỗi khi nước tràn đồng, gác lại mọi bộn bề họ  cuống quýt về nhà chèo xuồng hái bông điên điển, đặt lợp, giăng câu…để sống những tháng ngày phóng khoáng giữa bốn bề sông nước,  để nghe tiếng vọng cổ ngân vang giữa đồng nước mênh mông. Đó là khoảng thời gian tuyệt vời không chỉ của những người miền Tây mà còn cả những ai có dịp ghé thăm vùng đất này vào mùa nước nổi. 

Bình luận

Bình luận chủ đề này!
1 - / bản ghi