Thông tin về nhà nông vì nhà nông

Khoa học nông nghiệp | Bảo tồn nguồn gen gà Mía bản địa

Khoa học nông nghiệp | Giống gà Mía xưa kia nổi tiếng khắp vùng bởi đặc điểm hình dáng và chất lượng thịt thơm, ngon. Nhưng đã có thời gian gà Mía cứ mai một dần ngay chính trên mảnh đất khai sinh ra chúng. Rồi sau này, gà Mía còn bị gian thương nhập nhèm với gà thải loại chặt đầu, chặt chân. Vì sao cần phải bảo tồn nguồn gen gà Mía? Công tác bảo tồn ngoài thực địa và các mẫu gen trong phòng nghiên cứu về giống gà này đang được thực hiện như thế nào?

Khoa học nông nghiệp | Bảo tồn nguồn gen gà Mía bản địa

Gà Mía là giống gà bản địa của vùng đất kẻ Mía nay là xã Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội. Vốn là 1 lễ vật cung tiến vua chúa, sau này là nét văn hóa ẩm thực gắn liền với vùng đất cổ Đường Lâm, gà Mía là giống gà nằm trong danh mục nguồn gen vật nuôi quý hiếm cần bảo tồn từ năm 2005 của Bộ NN&PTNT (theo Quyết định số 88/2005 của Bộ trưởng Bộ NN&PTNT).

Lý do bảo tồn gá mía Sơn Tây

Dáng hình thon gọn và nhanh nhẹn. Khi trưởng thành gà mái có lông màu lá chuối khô, còn gà trống có màu mã mận rất đặc trưng

Đây là đặc điểm nổi bật nhất của giống gà mía thuần chủng, mà không giống gà nào khác có được. Giống gà bản địa này đang được nuôi nhiều ở thị xã Sơn Tây, tp Hà Nội và nổi danh với tên gọi là gà tiến vua

Ông Nguyễn Quốc Quân - Xã Đường Lâm, TX Sơn Tây, Hà Nội

“Thực tình mà nói, ông tổ nhà tôi ngày xưa đã nuôi con gà mía này rồi. Vì đây là vùng đất mía, con gà mía gắn liền với địa phương. Các cụ nhà tôi ngày xưa đã nuôi con gà mía này rồi. Từ khi ở đơn vị về tôi tiếc, nó bị thất dòng cho nên anh em chúng tôi tập hợp với nhau lại lúc đầu chỉ có 5-6 hộ”

Gà mía, hay còn gọi là gà ngốc theo cách gọi của người dân bản địa tại thị xã Sơn Tây. Vốn là giống gà bản địa, thế nhưng sức sinh sản kém, khả năng hoàn thiện bộ lông chậm và khả năng đẻ trứng của gà mái thấp. Đây chính là lí do gà  mía đã từng bị mai một.

Ông Nguyễn Quốc Quân - Xã Đường Lâm, TX Sơn Tây, Hà Nội

“Người nuôi muốn nhanh cho thu lợi nhuận nên nguời ta dừng lại, nuôi loại khác gen bị mai một vì ko đc quan tâm”.

Từ năm 2005, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NNPTNT) đã đưa giống gà mía vào danh mục nguồn gen vật nuôi quý hiếm cần bảo tồn. Nơi lưu giữ nguồn gen của giống gà mía thuần chủng là Xí nghiệp Chăn nuôi gia cầm Hadico tại xã Cổ Đông, thị xã Sơn Tây

Ông Nguyễn Duy Vụ - Giám đốc Xí nghiệp Chăn nuôi gia cầm Hadico, TX Sơn Tây, Hà Nội

“Thành phố Hà Nội cũng đã quan tâm để lưu giữ nguồn gen, đã có những chỉ đạo và hỗ trợ tập trung chiến lược phát triển các giống vật nuôi quý hiếm mang lại giá trị kinh tế cao để chuyển giao trên địa bàn thành phố Hà Nội, cũng như các tỉnh bạn để sản xuất con gà thương phẩm”.

Nước ta hiện nay có khoảng 93 nguồn gen vật nuôi. Trong đó, riêng các giống gà có khoảng 26 giống

Việc phát hiện và bảo tồn giống gà bản địa như gà mía tại vùng đất Sơn Tây đang là cơ sở để các nhà khoa học lại tạo ra các giống gà năng suất và chất lượng cao hơn.

PGS.TS Bùi Hữu Đoàn - Giảng viên cao cấp

Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Định hướng nghiên cứu là cải thiện 2 tính trạng sinh trưởng và sinh sản thấp”

Là giống gà đặc sản và mang lại giá trị kinh tế cao. Theo các chuyên gia chăn nuôi, cần xây dựng và triển khai quy trình chăn nuôi theo an toàn sinh học, cơ sở, vùng chăn nuôi đáp ứng đủ điều kiện vệ sinh an toàn dịch bệnh.  Đặc biệt, cần kết nối với các hộ sản xuất trong chuỗi chăn nuôi và tiêu thụ gà Mía với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ đầu vào và bao tiêu sản phẩm. Có như vậy, giống bản địa này mới được bảo tồn và phá-t triển bền vững.

Phát triển gà mía thông qua cấu trúc gen để nâng cao khả năng sinh trưởng

Phòng thí nghiệm di truyền thuộc khoa Chăn nuôi, học viện nông nghiệp Việt Nam  hiện đang nghiên cứu và lưu giữ những mẫu gen có tính trạng nổi bật của gà mía bản địa.

PGS.TS Bùi Hữu Đoàn - Giảng viên cao cấp - Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam

“Nếu chỉ chọn theo ngoại hình thì hiệu quả không cao, chọn theo gen thì hiệu quả chắc chắn”.

Theo phân tích của PGS.TS Bùi Hữu Đoàn, tất cả các giống gà nội của Việt Nam, trong đó có gà Mía đều có 2 tính trạng là sinh trưởng chậm, tiêu tốn nhiều thức ăn dẫn đến giá thành cao, thứ 2 là tốc độ sinh sản thấp, kéo theo giá thành con giống cao. Đây chính là lý do để các nhà khoa học đã nghiên cứu phát triển gà mía qua cấu trúc gen để nâng cao khả năng sinh trưởng và sinh sản của loại gà quý này.

PGS.TS Bùi Hữu Đoàn đã về các trại gà mía bản địa ở Sơn Tây để nghiên cứu thực địa, củng cố những giá trị của đề tài sẽ đem lại cho hoạt động bảo tồn nguồn gen gà mía bản địa trong tương lai.

PGS.TS Bùi Hữu Đoàn - Giảng viên cao cấp - Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam

“Các nguyên tắc trong chọn lọc giống để bảo tồn: luân chuyển giống, chọn lọc các cá thể có trứng cao hơn, áp dụng công nghệ  KH phân tử”

Sau nhiều nghiên cứu ban đầu từ thực địa, những mẫu gà Mía được chọn lọc và đưa vào phòng nghiên cứu chọn tạo những n hóm gen nổi trội nhất.

TS. Nguyễn Hoàng Thịnh - Giảng viên Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam:

“Trên thế giới người ta nghiên cứu ở các nhóm gà khác, nhưng ở đây chúng tôi tập trung vào 4 nhóm gen  liên quan đến khả năng sinh trưởng của gà mía. Đó là gen insulin, gen GH, gen INS”.

Từ các nhóm gen điển hình, nổi bật này, nhờ vào công nghệ sinh học phân tử, chúng sẽ được tách chiết và nhân đôi, từ đó nhân đàn áp dụngvào thực tế.

Sau khi đã có nguồn gà giống chất lượng, xí nghiệp này đã đưa vào chăn thả theo quy trình thí ch hợp cho đàn gà phát triển tốt. Gà mía vốn là giống gà bản địa được nuôi thả vườn bán chăn thả. Do đó, cần phải có chuồng trại để gà trú ngụ vào ban đêm và những ngày mưa. Chuồng trại phải đảm thoáng mát và sạch sẽ. Ngoài ra, phải có diện tích sân chơi cho gà đủ rộng để gà có thể tự do vận động và tìm kiếm thức ăn. Sân chơi cho gà rộng hay hẹp tùy thuộc vào diện tích đất của nông hộ.

Tuy nhiên, sân chơi cần đảm bảo ít nhất 0,5m2/con gà. Ngoài ra, vườn thả gà bà con  có thể trồng cây hoặc tạo dàn cây che mát để làm sân chơi chúng tự do vận động và tìm thức ăn ngoài tự nhiên. Vườn thả gà phải có diện tích gấp đôi chuồng nuôi trở lên. Nếu có điều kiện, bà con nên rải cát ở vườn thả, có bãi tắm cát cho gà. Vườn thả cần được quây bằng lưới cao 2,5m đảm bảo gà không thể bay ra ngoài gây thất thoát. Theo tính toán, bình thường gà mía 5 tháng tuổi đạt trong lượng khoảng 2-2,2kg đối với gà mái, nhưng  nhờ quá trình chọn lọc của công nghệ sinh học phân tử , thì  sau 4,5 tháng gà mía đã đạt tối thiểu  2,2kg trở lên, đến 5 tháng thì đạt 2,5 kg.

TS. Nguyễn Hoàng Thịnh - Giảng viên Khoa Chăn nuôi - Học viện Nông nghiệp Việt Nam:

“Tăng lên 0,2kg/ con/ lứa. tức là đem lại hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. bởi cùng thời gian nuôi, lượng thức ăn, công chăm sóc thì đã thêm 200gr thịt . Từ đó tạo ra đàn lớn hơn nữa”.

Cách xí nghiệp ấp trứng khoảng 2 cây số là vùng chăn nuôi gà mía lâu đời thuộc xã Đường Lâm và Xuân Sơn.

Đàn gà mía hơn 50 ngày tuổi này của ông Lê Quốc Quân được cung cấp giống bởi xí nghiệp Hadico. Đây cũng chính con gà được chọn tạo từ 4 nhóm gen nổi trội nhằm được Khoa chăn nuôi - Học viện nông nghiệp Việt Nam nghiên cứu và nhân đàn.

Chi phí để nuôi 1 con gà mía thương phẩm đến lúc xuất bán hết khoảng 80.000 đồng. Với giá bán giao động từ 80-120.000đ/kg, mỗi con gà mía khi xuất bán, người chăn nuôi có lãi 150 nghìn đồng.

Nhờ vào việc chọn tạo và bảo tồn nguồn gen gà mía chất lượng, sinh trưởng tốt, chăn nuôi gà mía đã và đang được khôi phục, phát triển mạnh theo hướng sản xuất hàng hóa, liên kết chuỗi, không chỉ ở vùng đất quê hương của chúng mà còn ở nhiều địa phương trên cả nước. Đây là 1 thành công bước đầu đối với việc chọn tạo giống gà quý ở Việt Nam.

Bình luận

Bình luận chủ đề này!
1 - / bản ghi