Thông tin về nhà nông vì nhà nông

Khoa học nông nghiệp | Ô nhiễm đất do dùng thuốc bảo vệ thực vật tràn lan

Khoa học nông nghiệp | Tây Tựu, Mê Linh là 2 vùng chuyên canh cây hoa màu lớn nhất của TP Hà Nội. Nghề trồng hoa, rau màu được coi là nghề truyền thống, đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho bà con các địa phương từ hàng chục năm qua. Tuy nhiên, các vùng chuyên canh này đang phải đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình canh tác khi một số diện tích đất bị bạc màu, thậm chí là ô nhiễm do việc lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón.

Khoa học nông nghiệp | Theo thời gian, các diện tích đất thoái hóa này đã và đang mất đi những đặc tính và tính chất vốn có ban đầu khiến sự sinh trưởng và phát triển của các loại cây trồng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, thậm chí nhiều diện tích đất đã mất đi khả năng canh tác.

Tại làng hoa Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội. Nhiều hộ trồng hoa như bà Nguyễn Thị Yến đang hối hả thu dọn các luống cúc tàn để chuẩn bị gieo lứa hoa mới.

Theo chia sẻ của bà Yến, trước kia, gia đình bà trồng hoa quanh năm, từ vụ này sang vụ khác nhưng hoa vẫn cho năng suất cao và chất lượng tốt. Tuy nhiên, thời gian gần đây, hoa nhà bà thường xuyên bị các loại sâu bệnh tấn công nên giờ nhiều diện tích hoa bà chỉ trồng được 1 vụ.

Bà NGUYỄN THỊ YẾN - Nông dân trồng hoa Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội

Trước chúng tôi mới canh tác thì đất nó còn kháng được các mầm bệnh đấy, vẫn tươi xốp, giờ làm đi làm lại giờ nó bị bạc màu, nhiễm khuẩn ngày càng nặng lên.

Hoa càng bị bệnh, người trồng hoa nơi đây lại càng phun nhiều thuốc bảo vệ thực vật hơn…

Tuy vậy, kết quả vẫn không như mong đợi.

Bà NGUYỄN THỊ YẾN - Nông dân trồng hoa Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội

Tầm khoảng 3,4 hôm lại phun 1 lần, như ngày trươc phải 5,7 ngày, giờ thậm chí là cách ngày phun 1 lần. Không hiểu sao nó cứ bị vẹo ngọn chết hàng loạt, ngày trước không có bệnh í, lắm lúc đến lúc ăn hoa nó lại chết. Không có cái thuốc nào để cứu cái bệnh ấy cả.

Sâu bệnh tấn công cây trồng với mức độ ngày càng nghiêm trọng được các chuyên gia khẳng định là do sức đề kháng của đất bị kém đi.

Thực trạng này là hậu quả của việc lạm dụng quá nhiều hóa chất BVTV. Bởi bản chất của các loại hóa chất BVTV là những chất hóa học diệt sinh học nên đều có khả năng gây ô nhiễm môi trường đất.

Ông TRẦN MINH TIẾN - Phó Viện trưởng Viện Thổ nhưỡng nông hóa

Khi anh cung cấp các nguyên tố gây độc hại trong đất thì nó sẽ tác động đến đất, thì rõ ràng đó là các tác động, hiện ở nhiều vùng chất lượng cây trồng đang bị suy thoái...

Mỗi một tháng, có tới hàng trăm kg mẫu đất nông nghiệp được các địa phương gửi về đây để phân tích.

Hầu hết các mẫu đất này được xác định là đã bị ô nhiễm. Ngoài nguyên nhân ô nhiễm do nước thải công nghiệp, nước thải sinh hoạt, thì phần lớn đất ô nhiễm là do thuốc BVTV và phân bón hóa học.

Ở nước ta, hóa chất BVTV đã được sử dụng từ những năm 40 của thế kỷ trước để phòng trừ các loại dịch bệnh. Đến những năm gần đây, việc sử dụng hóa chất BVTV đã tăng lên đáng kể cả về khối lượng lẫn chủng loại, với hơn 1.000 loại đang được lưu hành trên thị trường.

Theo đó, đất canh tác là nơi tập trung nhiều dư lượng thuốc BVTV từ các nguồn khác nhau như: phun xử lý đất, các hạt thuốc BVTV rơi vào đất, theo mưa lũ, theo xác sinh vật vào đất.

Theo kết quả nghiên cứu của Viện thổ nhưỡng nông hóa, khi phun thuốc cho cây trồng có tới 50% số thuốc rơi xuống đất, ngoài ra còn có một số thuốc rải trực tiếp vào đất. Khi vào trong đất, một phần thuốc được cây hấp thụ, phần còn lại được keo đất giữ lại.

Theo các kết quả phân tích, các loại hóa chất BVTV tồn lưu trong đất chủ yếu gồm: DDT, Basal, Lindan, thuốc diệt chuột, thuốc diệt gián, muỗi của Trung Quốc.

Hầu hết các hóa chất BVTV này chứa nhóm CLo, độc tính cao, nếu tồn tại quá lớn trong đất cộng với điều kiện khó phân hủy, sau một khoảng thời gian nó sẽ khiến đất đai bị suy kiệt và dần mất khả năng canh tác. Mặc dù chưa có thống kê cụ thể lượng hóa chất BVTV được sử dụng tại các vùng trồng hoa, rau màu, cây ăn quả tại Hà Nội. Nhưng theo thống kê của Cục BVTV, Bộ NN&PTNT, chỉ tính trong giai đoạn 2006-2016:

Việt Nam nhập khẩu 1 triệu tấn thuốc BVTV. Trung bình: 100.000 tấn/năm. Kim ngạch nhập khẩu: 500 triệu USD/năm

Riêng 6 tháng đầu năm 2018, VN đã chi ra hơn 300 triệu USD để mua trên 50 ngàn tấn thuốc trừ sâu.

Dù được xếp vào tốp các Quốc gia nhập khẩu thuốc trừ sâu nhiều nhất thế giới nhưng chỉ có 22% nông dân có hiểu biết và thực hiện đúng quy trình sử dụng thuốc trừ sâu. Vô hình chung, sự lạm dụng và lãng phí thuốc BVTV lại đang tác động mạnh mẽ đến sự suy thoái và ô nhiễm đất nông nghiệp.

Ông HOÀNG TRUNG - Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật, Bộ NN&PTNT

Khi sử dụng không đúng cách thì vô hình dung phá vỡ hệ sinh thái môi trường...

Bên cạnh đó, theo kết quả phân tích đất tại các vùng trồng của Hà Nội, các chuyên gia đã chỉ ra rằng, phần lớn diện tích tại đây đều xuất hiện hiện tượng phú dưỡng.

Nguyên nhân gây ra tình trạng này là do hầu hết hiệu suất sử dụng phân bón tại các vùng trồng chỉ đạt khoảng 40-50%, như vậy có khoảng 50-60% lượng phân bón được bón vào đất nhưng chưa được cây trồng sử dụng. Lượng phân này một phần còn được giữ lại trong các keo đất và gây ra hiện tượng phũ dưỡng.

Hậu quả là trong 2 năm trở lại đây, những mảnh đất trồng hoa bị bỏ không đang xuất hiện ngày càng nhiều tại làng hoa Tây Tựu.

Ruộng hoa hồng này cũng bị nông dân bỏ thu hoạch từ nhiều tháng nay do chất lượng kém, không bán được giá cao.

Ông VŨ XUÂN HẢI - Nông dân trồng hoa Tây Tựu, quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội

Chăm bón nhưng nó vẫn kém phát triển, ví dụ như cái lá này, nó bị khô, chăm bón cây nhưng cây nó không đạt tiêu chuẩn được. Thì nó kém phát triển từ rễ, cây nó khô nên giá nó kém.

Theo các chuyên gia BVTV, để giải quyết thực trạng này, không còn cách nào khác bà con nông dân cần tăng cường sử dụng các loại phân bón hữu cơ truyền thống để cải tạo đất. Nhận thấy vai trò vô cùng quan trọng của vi sinh vật đối với đất, các nhà khoa học của Viện Thổ nhưỡng nông hóa đã tiến hành nghiên cứu thu thập, phân lập, tuyển chọn chủng giống vi sinh vật có ích để phục vụ vào sản xuất nông nghiệp. Giúp cho cây trồng sinh trưởng tốt và hạn chế được sự thoái hóa đất.

Thạc sỹ NGUYỄN THU HÀ - Trưởng bộ môn Vi sinh vật, Viện Thổ nhưỡng nông hóa

Vi sinh vật có thể chuyển hóa các chất khó tan thành các chất rễ tan để cây trồng có thể hấp thụ được. Ví dụ như nhóm vi sinh vật hòa tan Kali, phân giải lân thì nó có thể hòa tan Kali từ chất khó tan,.... thành các chất rễ tan để cây trồng có thể hấp thụ được.

Theo cách tự nhiên, các chất hữu cơ trong nông nghiệp như: than bùn, chất thải chăn nuôi, phụ phế phẩm nông nghiệp,… ủ hoai mục hay còn gọi là phân hủy để tạo thành mùn. Quá trình này đòi hỏi thời gian từ 4-6 tháng hoặc 1 năm. Từ mùn này sẽ được bón vào đất để cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.

Nhưng khi có sự tham gia của vi sinh vật thì các chất hữu cơ trong nông nghiệp kể trên mang ủ hoai mục thì thời rút ngắn hơn nhiều, chỉ khoảng 1-3 tháng là có thể bón vào đất được.

Thạc sỹ NGUYỄN THU HÀ - Trưởng bộ môn Vi sinh vật, Viện Thổ nhưỡng nông hóa

Khi vi sinh vật được bón vào đất thì nó sẽ phát huy vai trò của nó. Ví dụ vi sinh vật cố định N2 thì nó có 3 nhóm đó là vi sinh vật cộng sinh, vi sinh vật hội sinh, vi sinh vật cố định N2 tự do chúng cố định N2 để cung cấp cho cây trồng phát triển....

Hiện các loại phân bón vi sinh đang được nhiều nông dân lựa chọn để bón cho cây trồng. Việc sử dụng phân vi sinh thay vì phân bón hóa học sẽ phần nào hạn chế được sâu bệnh phát triển, từ đó giảm thiểu được việc sử dụng hóa chất BVTV.

Bên cạnh đó, tại huyện Mê Linh - vùng trồng hoa và cây ăn quả lớn thứ 2 của Hà Nội. 3 năm trở lại đây, thay vì sử dụng phân bón hóa học làm thức ăn cho cây, nhiều nông dân như nhà ông Dũng đã sử dụng các chế phẩm từ đậu tương.

Ông Dũng chia sẻ, việc sử dụng đậu tương lên men thay cho phân bón hóa học đã giúp gia đình ông giảm thiểu việc phun thuốc BVTV cho cây ổi bởi lượng sâu bệnh tấn công là rất ít.

Nghiên cứu của các nhà khoa học cũng chỉ ra rằng, lượng đạm trong đậu tương còn cao hơn cả hàm lượng đạm trong phân cá. Ngoài ra, trong chế phẩm đỗ tương còn có một hệ vi sinh vật có lợi rất lớn, khi tưới vào đất vẫn hoạt đồng bình thường, giúp cải tạo đất rất tốt, nguồn gốc là thành phần hữu cơ từ thiên nhiên nên hoàn toàn không lo đất bị chai, bị thoái hóa, bị biến tính hoặc bị kiệt trong quá trình khai thác.

Theo kinh nghiệm của ông Dũng:

Cứ với 10kg đậu tương loại 1, ông Dũng sẽ pha khoảng 2 chén nhỏ đạm ure vào nước. Sau đó ngâm 10kg đậu tương vào dung dịch này với mục đích là triệt mầm.

Sau khi ngâm khoảng từ 3 – 5 tiếng, ông Dũng có thể đem bón cho cây trồng mà không phải chờ 1 thời gian dài.

Ông Dũng cũng lưu ý, nên đào rãnh quanh cây trồng và khi bón đậu tương xuống thì lấp đất lại, từ từ chế phẩm từ đậu tương sẽ phát huy tác dụng.

Với cách làm này, hơn 5 mẫu ổi của gia đình ông Dũng đã được cấp chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap. Sản phẩm luôn được các cửa hàng trái cây trên địa bàn Hà Nội tìm mua, vì vậy gia đình ông không phải lo ắng vấn đề đầu ra cho sản phẩm.

Đậu tương nổi tiếng là loại hạt giàu protein, khi thủy phân thành các dạng acid amin sẽ giúp cây trồng hấp thụ được nguồn dinh dưỡng ngay lập tức không cần mất nhiều thời gian. Chính vì vậy, đây cũng đang là cách làm phổ biến mà nhiều nông dân tại huyện Mê Linh ứng dụng.

Cách làm này không những giúp giảm thiểu sâu bệnh, tăng năng suất cây trồng mà còn giúp cải tạo đất trồng một cách an toàn và bền vững.

 

Bình luận

Bình luận chủ đề này!
1 - / bản ghi